073 689 85 27 contact@sezw.nl

Blog: Verleiden van Amsterdamse ouderen in de eerste lijn gaat niet in één dag – Sabina Mak

‘Neem deze hulp gewoon aan’, schreeuwt alles in mij terwijl ik luister naar een gesprek tussen de praktijkondersteuner-ouderen (POH-O) en een uiterst kwetsbare dame van ver in de tachtig. We zitten met z’n drieën aan een grote tafel in haar woonkamer in Buitenveldert. Overal waar ik kijk, hangen post-its met zelf opgeschreven reminders.

Vlak voor de feestdagen liep ik twee dagen mee met een wijkverpleegkundige en een POH-O. Dit om – als projectleider in de eerstelijn – een beter beeld te krijgen van wat zij doen voor de groeiende groep thuiswonende kwetsbare ouderen in Amsterdam. De meeste van deze ouderen hebben vaak een vorm van zorg en ondersteuning nodig. Niet te vroeg, maar zeker ook niet te laat. Als ik terugblik op deze meeloopdagen, denk ik daarom direct aan de professionele benadering van de praktijkondersteuner tijdens dat gesprek in Buitenveldert. Waar ik deze vrouw zou overladen (en waarschijnlijk afschrikken) met informatie over wat wijkzorg voor haar kan betekenen, richtte de praktijkondersteuner zich in het gesprek eerst op de vertrouwensrelatie en de hoogst noodzakelijke ondersteuning. ‘De rest komt later wel’, zegt ze op de fiets terug tegen me.

Zij heeft een dergelijke situatie natuurlijk vaker meegemaakt. Deze ouderen laten zich, na tientallen jaren van zelfstandigheid, niet zomaar vertellen wat jij denkt dat zij nodig hebben. Hen moet je langzaam zien te verleiden om enige hulp aan te nemen. Zo ook bij deze vrouw uit Buitenveldert. Vertrouwen geven en “verleiden”, zijn twee belangrijke eigenschappen die ik tijdens die dagen bij beide professionals heb gezien. Verder merkte ik ook hoe belangrijk het is dat zij de belangrijke spelers in de wijk op het gebied van zorg en welzijn goed kennen (zoals de ouderenadviseur, de welzijnscoach, de huisarts, de specialist ouderengeneeskunde, etc.), en visa versa, om uiteindelijk de meest optimale en passende zorg en ondersteuning te kunnen bieden.

Dat is hard nodig, want de realiteit is dat deze groep ouderen groeit en een steeds complexere hulpvraag heeft. Door hier nog niet voldoende op te anticiperen, komen er te veel ouderen – herhaaldelijk – op spoedeisende hulpen terecht. Een groot probleem voor de capaciteit in de ziekenhuizen, en verschrikkelijke gebeurtenissen voor de betreffende ouderen en hun omgeving.

Ik heb gezien dat o.a. de POH-ouderen daar in Amsterdam een belangrijke schakel in zijn. Komende drie jaar (tot 2021) wordt de POH-ouderen voor alle Amsterdamse huisartsen gelukkig gefinancierd door Zilveren Kruis.

Een Amsterdamse oudere verleid je namelijk niet in één dag…

Auteur: Sabina Mak (projectleider Beter Oud in Amsterdam, adviseur bij Elaa)

Deze blog is geschreven in december 2016 toen het project Beter Oud in Amsterdam, gericht op het verbeteren van integrale eerstelijns Ouderenzorg in Amsterdam, net was gestart. In 2018 is het project succesvol afgerond en de komende jaren zetten de Amsterdamse huisartsenorganisaties (Alliantie Huisartsen Amsterdam genoemd) zich, met ondersteuning vanuit Elaa, in om de bouwstenen uit het programma Beter Oud in Amsterdam in vrijwel alle Amsterdamse huisartsenpraktijken te implementeren. Onderdeel van het implementatieprogramma is de inzet van de POH-Ouderen. De komende drie jaar ondersteunt Zilveren Kruis de inzet van een POH-Ouderen in alle Amsterdamse huisartsenpraktijken.

Voor deze nieuwe publicatie heeft Sabina haar blog iets aangepast

Blog: Leefplezier, relaties en verhalen – Friso Gosliga

Toen iemand me laatst vroeg wat mijn meest positieve of negatieve ervaring in de ouderenzorg was, moest ik wel even nadenken. Als veertiger heb ik zelf geen directe ervaring als bewoner van een instelling, dus gingen mijn gedachten al snel over mijn vader, die – zeker in de laatste weken van zijn leven – fantastisch en liefdevol werd verzorgd. De beelden en verhalen die naar boven komen als ik daaraan denk, gaan bijna allemaal over verlangens, wensen en persoonlijk contact. Zijn favoriete maaltijd die nog een keer werd bereid, mijn kinderen die stiekem veel langer mochten blijven dan officieel toegestaan en de verzorgenden die zoveel van hun eigen persoonlijkheid in hun werk legden en onze familie enorm tot steun waren. Als het op leefplezier aankomt zijn dat uiteindelijk de zaken die blijven hangen, de ervaringen waar het voor mensen echt om gaat.

Toch weet ik bijna zeker dat die mooie ervaringen destijds op geen enkele manier zijn gebruikt om van te leren. Niet door de professionals zelf, niet door de instelling en zeker niet door de vele partijen die wettelijk allemaal iets moeten vinden van de zorg. We lijken als samenleving wel bang geworden van de subjectieve werkelijkheid en zoeken daarom liever naar ‘objectieve’ gegevens. Maar de geweldige zorg voor mijn vader is niet terug te vinden in de gewichtstabellen, voedingsschema’s en vinklijsten voor medicijnen. Die registraties zijn belangrijk, maar ze brengen de essentie van persoonsgerichte zorg natuurlijk niet in beeld.

Daarom was ik zo blij toen ik betrokken raakte bij het project ‘Leefplezierplan voor de zorg’ van Leyden Academy. Onder leiding van prof. dr. Joris Slaets is bij elf zorginstellingen onderzocht wat er gebeurt als medewerkers de ruimte krijgen om zorg te bieden vanuit het hart en de relatie met de bewoners centraal te stellen, in plaats van te focussen op regels en registraties. In het project hebben we hele mooie dingen zien gebeuren rondom de verlangens en het leefplezier van bewoners. Daarnaast hebben we in het project geleerd dat het delen van de verhalen over deze ervaringen en het reflecteren daarop helpt om samen het goede te doen.

Steeds meer mensen beseffen dat persoonlijke ervaringen van bewoners, belangrijke anderen en medewerkers van groot belang zijn voor het in kaart brengen van kwaliteit van zorg. Zowel het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg als het onlangs verschenen rapport ‘Blijk van vertrouwen’ van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving legt de nadruk op het leren van ervaringen en het gebruik van ervaringen voor verantwoording van kwaliteit. De vraag is alleen hoe je dat in de praktijk kunt brengen.

Dat is precies de vraag die we vanuit Leyden Academy met een team onder leiding van dr. Josanne Huijg en ondergetekende de komende twee jaar in de praktijk gaan proberen te beantwoorden. Het is het ontbrekende stukje van de puzzel: eerst op teamniveau leren van de ervaringen die ertoe doen, vervolgens op instellingsniveau beleid maken op basis van diezelfde ervaringen en uiteindelijk ook de zorgkantoren en inspecties hierbij betrekken. En dat alles zonder eerst weer een vertaalslag naar nietszeggende cijfers te moeten maken. Een hele uitdaging, maar we gaan hem met plezier aan in samenwerking met de teams van twee zorginstellingen.

Op het congres ‘Een nieuwe generatie ouderenzorg’ vertellen we meer over ons project en proberen we ook alvast een praktisch voorproefje te geven van wat we gaan doen. We hopen natuurlijk dat u dat samen met ons komt ervaren!